Veel mensen stellen het opstellen van een testament uit, het voelt niet urgent, of ze denken dat “het via de wet toch wel goed komt”. Maar wat betekent het nu concreet, in de praktijk, of u wél of geen testament heeft? In dit artikel zetten we de belangrijkste verschillen naast elkaar. Met of zonder testament, wat betekent het.
Wie bepaalt wie er erft?
Zonder testament bepaalt de wet dit voor u, via de wettelijke verdeling: partner en kinderen erven volgens vaste regels en vaste erfdelen.
Met testament bepaalt u dit zelf. U kunt afwijken van de standaardverdeling, specifieke personen of goede doelen opnemen, of juist iemand een kleiner deel geven (binnen de grenzen van de legitieme portie).
Uw partner: wel of geen erfgenaam?
Dit is voor veel mensen de grootste verrassing. Bent u getrouwd of heeft u een geregistreerd partnerschap? Dan erft uw partner automatisch mee via de wettelijke verdeling, ook zonder testament.
Woont u ongehuwd samen, zonder geregistreerd partnerschap? Dan erft uw partner via de wet niets, hoe lang u ook samen bent. Zonder testament (of een samenlevingscontract met de juiste bepalingen) valt uw partner dus volledig buiten uw nalatenschap. Dit is precies waarom een testament voor samenwonende stellen vaak dringender is dan zij zelf beseffen.
Wie zorgt voor uw minderjarige kinderen?
Zonder testament beslist de rechter wie voogd wordt over uw minderjarige kinderen, mocht dat nodig zijn, meestal in overleg met de familie, maar niet noodzakelijk volgens uw eigen voorkeur.
Met testament benoemt u zelf een voogd. Dat geeft duidelijkheid en voorkomt discussie binnen de familie op een toch al moeilijk moment.
Hoe wordt de nalatenschap afgewikkeld?
Zonder testament moeten alle erfgenamen gezamenlijk beslissingen nemen over de nalatenschap, bijvoorbeeld over de verkoop van een woning of het afhandelen van de bank. Zijn er meerdere erfgenamen die het onderling niet eens worden, dan kan dit tot vertraging en spanning leiden.
Met testament kunt u een executeur benoemen: iemand die zelfstandig bevoegd is om de nalatenschap af te wikkelen, zonder dat alle erfgenamen steeds gezamenlijk hoeven te handelen. Dat is vaak sneller én rustiger voor iedereen.
Wat betekent het voor de erfbelasting?
Zonder testament wordt er geërfd volgens de wettelijke verdeling, zonder ruimte om de verdeling fiscaal te optimaliseren.
Met testament heeft u meer mogelijkheden om erfbelasting te beperken, bijvoorbeeld via een keuzelegaat (erfgenamen kiezen achteraf wat fiscaal het gunstigst is) of een tweetrapsmaking. Dit soort constructies kan, afhankelijk van uw vermogen, duizenden euro’s schelen.
En de kosten?
Zonder testament betaalt u nu niets maar de kans is groot dat uw nalatenschap later meer tijd, discussie of erfbelasting kost dan nodig.
Met testament betaalt u nu een notariskostenpost, maar in ruil daarvoor krijgt u duidelijkheid, snelheid bij de afwikkeling, en vaak een fiscaal voordeliger uitkomst.
Hoe begint u?
De stap naar een testament hoeft niet groot te zijn. In de praktijk verloopt dit meestal zo:
- Een kennismakingsgesprek, waarin we uw situatie en wensen doornemen
- Een gespreksverslag en advies, met de mogelijkheden op een rij
- Een conceptakte, opgesteld voor de notaris
- Ondertekening bij de notaris
Kortom
Zonder testament laat u de invulling van uw nalatenschap over aan een vaste, algemene wettelijke regeling. Met een testament bepaalt u dat zelf, en voorkomt u dat uw partner, kinderen of nalatenschap in een situatie terechtkomen die u eigenlijk niet had gewild.
Benieuwd wat dit voor uw situatie betekent? Een eerste gesprek is altijd vrijblijvend.
Zie ook Erfrecht in Nederland