Een testament laten opstellen kost geld: de notaris rekent daarvoor een tarief, meestal enkele honderden euro’s. Veel mensen stellen die stap daarom uit. Maar wat die investering vooraf kan besparen aan erfbelasting achteraf, is vaak van een heel andere orde. Een rekensom.

De kosten nu: wat kost een testament bij de notaris?

De prijs van een testament verschilt per notaris en per situatie, maar ligt doorgaans tussen de €300 en €600 voor een enkelvoudig testament, en iets hoger voor twee testamenten samen (bijvoorbeeld voor partners). Daar komt eventueel nog het opstellen van een levenstestament bij, als u dat in dezelfde afspraak meeneemt. Het gaat dus om een eenmalig bedrag, dat u nu betaalt.

De vrijstellingen 2026: wat mag belastingvrij?

Elke erfgenaam heeft een persoonlijke vrijstelling, waarover geen erfbelasting wordt geheven. Voor 2026 gelden de volgende bedragen:

• Partner: €828.035
• Kind of kleinkind: €26.230
• Ouder: €62.110 (gedeeld tussen beide ouders, als beiden nog leven)
• Kind met een beperking: €78.671
• Overige erfgenamen (bijvoorbeeld broers, zussen, vrienden): €2.769

Pas over het bedrag daarboven wordt erfbelasting geheven.

De tarieven: wat kost erfbelasting boven de vrijstelling?

Boven de vrijstelling geldt een schijventarief, met als grens €158.669:

Vooral in de laatste kolom loopt dit snel op: erft een broer, zus of goede vriend een bedrag boven de vrijstelling, dan gaat al gauw 30 tot 40% daarvan naar de belastingdienst.

Hoe een testament de erfbelasting kan beperken

Dit is waar de investering vooraf zich terugverdient. Een testament biedt mogelijkheden die de wettelijke standaardregeling niet biedt, zoals:

• Een keuzelegaat, waarmee erfgenamen na het overlijden kunnen kiezen voor de fiscaal voordeligste verdeling, afhankelijk van de dan geldende regels;
• Een tweetrapsmaking, waarbij vermogen eerst naar de partner gaat en pas bij diens overlijden naar de kinderen — vaak met een gunstiger fiscaal effect dan alles in één keer laten verlopen;
• Het gericht opnemen van stiefkinderen of andere naasten als erfgenaam, in plaats van dat zij via de overige-erfgenamen-vrijstelling van slechts €2.769 tegen het hoogste tarief worden belast;
• Vroegtijdig schenken binnen de jaarlijkse vrijstelling, wat de uiteindelijke nalatenschap — en dus de erfbelasting — kan verkleinen.

Een eenvoudig voorbeeld

Stel: een alleenstaande ouder laat €300.000 na aan een kind. Zonder verdere planning is dat, na aftrek van de vrijstelling van €26.230, ruim €273.000 belast: het eerste deel tegen 10%, de rest tegen 20% — al snel enkele tienduizenden euro’s aan erfbelasting. Met gerichte planning (bijvoorbeeld via jaarlijks schenken binnen de vrijstelling, in de jaren daarvoor) is dat bedrag vaak aanzienlijk te verlagen. De notariskosten van een paar honderd euro staan daarmee in schril contrast met wat er via slimme planning te besparen valt.

Waarom nu handelen relevanter is dan ooit

Vanaf 2026 krijgt de belastingdienst bovendien meer tijd voor de afhandeling: de aangiftetermijn voor erfbelasting gaat van 8 naar 20 maanden. Dat is prettig voor de nabestaanden die de aangifte moeten doen, maar verandert niets aan de hoogte van de verschuldigde belasting zelf — reden te meer om de onderliggende planning tijdig op orde te hebben, in plaats van pas na een overlijden te ontdekken wat er anders had gekund.

Kortom

De kosten van een testament zijn een eenmalig, overzichtelijk bedrag. De erfbelasting die u zonder planning betaalt, kan daar een veelvoud van zijn — zeker bij grotere vermogens of bij erfgenamen buiten de directe familie. De investering vooraf en de besparing achteraf staan zelden in verhouding met elkaar.

Meer weten over hoe testament, levenstestament en erfbelasting precies samenhangen? Lees onze uitgebreide gids over erfrecht in Nederland, of bekijk het verschil tussen de wettelijke verdeling en een eigen testament.

Benieuwd wat dit voor uw eigen situatie betekent? In een vrijblijvend gesprek rekenen we dit graag met u door.